Temel elektrik devresinde bir alıcının yani yükün (bizim devremizde yük lambalardır) çalışabilmesi için akımın kaynağın (devremizde kaynak pildir) + ucundan çıkıp, alıcıdan geçerek tekrar kaynağın – ucuna dönebilmesi gerekir.
Başka bir ifadeyle kaynağın + ucundan çıkan akımın, kaynağın – ucuna dönebileceği kapalı bir yol varsa devreden akım geçer. Bu akımın geçtiği yol üzerindeki alıcılar da çalışır. Bu şekildeki devreye KAPALI DEVRE denir.
Akımın akabileceği yolun olmadığı devrelere AÇIK DEVRE denir. Açık devre anahtar açılarak kasti olarak oluşturulabileceği gibi, devredeki herhangi bir kopukluk sayesinde kasıtsız olarak da oluşabilir.
KISA DEVRE ise elektrik akımının normal şartlar dışında alıcıdan geçmeden çok küçük dirençli bir yoldan devresini tamamlamasıdır. Kısa devre bir anahtarla kasti olarak yapılabileceği gibi, devrede istenmeyen bir yerde birbirine temas eden kablo olması gibi kasıtsız olarak da meydana gelebilir. Kısa devreler genellikle istenmeyen bir durumdur ve tehlike arz edebilir. Kısa devre ile ilgili etkileşimli animasyonumuz için tıklayın.
Aşağıdaki etkileşimli animasyonda 5 adet anahtar ve 5 adet lamba var. Anahtarların üzerine tıklayarak veya alttaki butonlara tıklayarak anahtarları açıp kapatabilirsiniz. “Çalıştır” butonuna tıkladığınızda devre çalışacak ve akım akıyorsa kayan sarı noktalar şeklinde görünecektir. Noktaların daha hızlı akması daha çok akım aktığına işaret eder. Lambalardan geçen akımları, lambaların üzerilerine düşen gerilimleri ve lamba parlaklıklarını alttaki tablodan takip edebilirsiniz.
Devrenin yapısı
Pilden çıkan akım önce S1 ana anahtarından geçer. S1 açıksa devrenin geri kalanında ne olursa olsun hiçbir lamba yanmaz.
S1’den sonra akım dört lambalı bir gruba girer. L1 ile L3 sol kolda, L2 ile L4 sağ kolda seri bağlıdır. Sağ kol ancak S2 ve S4 kapalıyken akım taşır. S3, iki kolun orta noktalarını birbirine bağlar.
Gruptan çıkan akım her zaman L5 üzerinden pile döner. L5 ana yolda olduğu için, devreden akım geçtiği sürece L5 de yanar.
S5, dört lambalı grubun girişini doğrudan çıkışına bağlar. S5 kapanınca akım lambasız bu yolu seçer ve L1–L4 söner. Buna kısa devre denir. Yani S5 anahtarı L1,L2,L3 ve L4 lambalarını kısa devre yapar.
Bir Soru?
Bütün lambalar yanıyorken S3’ün kapalı veya açık olmasının hiçbir farkı yok, kapalı bile olsa S3’ten akım geçmiyor, neden? Cevabınızı yorumlara yazabilirsiniz.
Animasyon kısmı yapay zekaya yaptırılmıştır.
Bir yanıt bırakın